موجب حسرت ( و ندامت ) او در قيامت خواهد شد » ؛ ( لَمْ يَفْرُغْ صَاحِبُهَا فِيهَا قَطُّ سَاعَةً إِلَّا كَانَتْ فَرْغَتُهُ « 1 » عَلَيْهِ حَسْرَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ ) . بر اين پايه انسان مىفهمد ساعات و دقايق در دنيا چه اندازه قابل بهره‌گيرى بود . اگر خدا را ياد مىكرد ، استغفارى بر زبانش جارى مىشد ، كمكى به دردمندى مىنمود آثار عظيمش را در آن روز مىديد . به همين دليل يكى از نام‌هاى روز قيامت « يوم الحسرة » است و قرآن مجيد در آيات مختلف به اين معنا اشاره كرده است از جمله در آيهء 39 سورهء مريم مىفرمايد : « « وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الْأَمْرُ وَهُمْ في غَفْلَةٍ وَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ » ؛ آنان را از روى حسرت ( روز رستاخيز كه براى همه مايهء تأسف است ) بترسان در آن هنگام كه همه چيز پايان مىيابد و آنها در غفلت‌اند و ايمان نمىآوردند » . در روايتى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم كه فرمود : « إنَّ اللَّهَ يُبْغِضُ الصَّحِيحَ الْفارِغَ لا في شُغْلِ الدُّنْيا وَلا في شُغْلِ الْآخِرَةِ ؛ خداوند انسان سالمى كه نه كارى براى دنيا و نه عملى براى آخرت انجام مىدهد را مبغوض مىدارد » . « 2 » سپس در دومين موعظه مىفرمايد : « و بدان هيچ چيز تو را هرگز از حق بىنياز نمىسازد » ؛ ( وَأَنَّهُ لَنْ يُغْنِيَكَ عَنِ الْحَقِّ شَيْءٌ أَبَداً ) . اشاره به اينكه همهء كارهايت بايد بر محور حق بگردد كه پيروزى در دنيا و نجات در آخرت در پرتوى طرفدارى از حق حاصل مىشود . حتى اگر حق به زيان انسان باشد ، نفع نهايى او در آن است كه از آن حق پيروى كند ؛ باطل ، سرابى بيش نيست و يا همچون حبابى است بر روى آب و كف‌هايى كه جوش و خروشى دارند و سپس نابود مىشوند . سپس در بيان سومين و چهارمين اندرز ، انگشت روى دو مصداق از مصاديق

--> ( 1 ) . « فَرْغَتُهُ » اسم مرة از ريشهء « فراغ » است ؛ يعنى يك بار بيكار بودن و اشاره به اين است كه يك لحظه بيكار شدن و به ياد آخرت نبودن در دنيا سبب حسرت روز قيامت است ( 2 ) . شرح نهج‌البلاغهء ابن ابىالحديد ، ج 17 ، ص 146